Η γραμμένη με αίμα ιστορία του ακινήτου κατά την περίοδο της Κατοχής
Στα αζήτητα παραμένει εδώ και δεκαετίες η έπαυλις Λυμπερόπουλου, που βρίσκεται απέναντι από το πρώην «409» νοσοκομείο στην Πάτρα. Αν και κατά καιρούς έχουν γίνει κάποιες προσπάθειες για την ανάδειξη του ιστορικού κτιρίου, μέχρι σήμερα τίποτα δεν έχει γίνει, καθώς το ίδρυμα «Άρτος Ζωής» στο οποίο ανήκει το ακίνητο δεν έχει προχωρήσει σε κάποια ενέργεια προς αυτή την κατεύθυνση.
Η έπαυλη μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο, ο οποίος σήμερα θυμίζει ζούγκλα, άνηκε στον Πατρινό Αρχιμανδρίτη και θεολόγο Αθανάσιο Λυμπερόπουλο.
Ο Αρχιμανδρίτης, το 1937, σύστησε το ίδρυμα «Άρτος Ζωής» στο οποίο κληροδότησε όλη του την περιουσία, μεταξύ άλλων και τη Βίλα που πήρε το όνομά του.
Από το 1898 όταν και κατασκευάστηκε το ακίνητο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με σημαντικές ιστορικές περιόδους της πόλης.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής η έπαυλη του Λυμπερόπουλου «μετατρέπεται σε τόπο κράτησης αγωνιστών και – σύμφωνα με μαρτυρίες - στα τέλη του Ιουλίου κρατούνται εκεί και στην άλλη φυλακή, του Μαργαρίτη, περί τα ογδόντα άτομα. Το 1943, για κάποιο διάστημα, η έπαυλη Λυμπερόπουλου χρησιμοποιείται αποκλειστικά ως χώρος κράτησης γυναικών», όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Γιώργου Μόσχου «Η Πάτρα στην Κατοχή και στην Αντίσταση», των πατραϊκών εκδόσεων Γιάννης Πικραμένος.
Οι τραγικές ιστορίες συμπολιτών που κρατούνταν εκεί ως όμηροι και στην συνέχεια εκτελούνταν ως αντίποινα για το θάνατο κάποιου Γερμανού από τις ενέργειες των ανταρτών δεκάδες. Η έπαυλη Λυμπερόπουλου έχει συνδεθεί ουσιαστικά από τότε με τον αγώνα κατά των δυνάμεων κατοχής.
Στη διάρκεια της Κατοχής και αρχής γενομένης το έτος 1941, από την συμφωνία των γερμανο-ιταλών καταχτητών, κατά την οποία η Πάτρα περιήλθε στην ζώνη κατοχής των Ιταλών, η έπαυλη του Λυμπερόπουλου μετατρέπεται σε τόπο κράτησης αγωνιστών και – σύμφωνα με μαρτυρίες - στα τέλη του Ιουλίου κρατούνται εκεί και στην άλλη φυλακή, του Μαργαρίτη, περί τα ογδόντα άτομα. Το 1943, για κάποιο διάστημα, η έπαυλη Λυμπερόπουλου χρησιμοποιείται αποκλειστικά ως χώρος κράτησης γυναικών.
Όπως γράφει ο Γιώργος Μόσχος στο βιβλίο του:
«Με την συνθηκολόγηση της Ιταλίας, αυτή αναδείχθηκε σε υψίστης ασφαλείας φυλακή μελλοθανάτων-ομήρων, με την ταυτόχρονη μεταφορά των κρατουμένων από την Αρόη στου Λυμπερόπουλου.
Σε κάθε περίπτωση πάντως, ο αριθμός των κρατουμένων στο στρατόπεδο Λυμπερόπουλου κυμαινόταν από εβδομήντα έως και εκατό, σπανίως δε υπερέβαινε αυτόν τον αριθμό, αν και δεν είναι μικρός σε σχέση με τα τετραγωνικά του κτιρίου, εάν λάβει κανείς υπ’ όψιν του ότι σε δωμάτιο του μπροστινού δεξιού μέρους του ισογείου ορόφου, της κυρίας όψης του κτιρίου, είχε εγκατασταθεί το διοικητήριο των φυλακών, ενώ ο υπόλοιπος χώρος ήταν θάλαμοι κρατουμένων.
Στον επάνω όροφο του κτιρίου, που οδηγούσε στην ταράτσα με το καστροειδές τοιχίο και στο ημιυπόγειο βρίσκονταν κι άλλοι θάλαμοι κράτησης. Τα βράδια οι χώροι εσωτερικά φωτιζόταν με ισχυρό φωτισμό, για τις ανάγκες επίβλεψης των κρατουμένων, ενώ για να μην δίνεται στόχος στα συμμαχικά βομβαρδιστικά, που δεν ξεχνούσαν να κάνουν νυκτερινές επισκέψεις στον πατραϊκό ουρανό τα καγκελόφρακτα παράθυρα ήσαν κλειστά και σκεπασμένα εσωτερικά.
Το προαύλιο, στο νότιο κατηφορικό μέρος του κτιρίου, ήταν προστατευμένο με πανύψηλους τοίχους, τουλάχιστον πέντε μέτρων στα τέσσερα σημεία των οποίων είχαν τοποθετηθεί σκοπιές, ενώ ο αυλισμός των κρατουμένων γίνονταν στα λίγα τετραγωνικά της περιτοιχισμένης αυλής του, για τον λόγο ότι έτσι φρουρούνταν αποτελεσματικά οι κρατούμενοι.
Γι αυτόν ίσως τον λόγο καθ’ όλη την διάρκειά της λειτουργίας της, κανένας όμηρος δεν μπόρεσε να δραπετεύσει από αυτήν.
Ιούνιος 1991 - δεξιά η βίλλα Λυμπερόπουλου
Ιούνιος 1991 - δεξιά η βίλλα Λυμπερόπουλου
Σημειώθηκαν δραπετεύσεις, αλλά μόνον κατά την μεταφορά τους από και προς την φυλακή. Σε αυτό το μικρό προαύλιο ήσαν βρύσες που είχε τοποθετήσει ο πάτερ Αθανάσιος Λυμπερόπουλος, με τρεχούμενο κρύο νερό, χρήσιμες για την καθημερινή λάτρα των κρατουμένων.
Ο Θεόφιλος Αναγνώστου που υπήρξε κρατούμενος μας δίνει σημαντικές πληροφορίες για τη διαρρύθμιση του κτιρίου επί Κατοχής Γερμανών:
«...Η επικοινωνία των κρατουμένων ήταν ελεύθερη μεταξύ των ορόφων. Η διαμόρφωση της φυλακής ήταν ένας όροφος επάνω και είχε σκάλες σιδερένιες εξωτερικές προς το νότιο τμήμα του κτιρίου που οδηγούσαν στα κάτω δωμάτια. Δηλαδή από εκεί πάνω έβλεπες τον στρατώνα του ΚΕΤχ, το 12ο Σύνταγμα, όπως ονομαζόταν τότε, κάτω στην πεδιάδα, (που ήταν ελαιώνας) και εκεί που γινόσαντε οι εκτελέσεις. Τα κάτω δωμάτια ήταν σαν σε κουβούκλιο, δηλαδή ήταν κτισμένη με μάντρα γύρω – γύρω η φυλακή, αλλά το κτίσιμο έφθανε μέχρι ένα σημείο, ενώ τα πάνω διαζώματα ήσαν ελεύθερα. Δεν έφθανε μέχρι εκεί το ύψος της μάντρας. Μπροστά από τα κάτω δωμάτια ήταν και η αυλή στην οποία προαυλιζόμαστε.
Στον πάνω όροφο ήταν μπροστά το δωμάτιο του Διοικητή της φυλακής. Εκεί ήταν που με παραδώσανε και μετά ο υπόλοιπος όροφος ήταν φυλακή» λέει ο Θεόφ. Αναγνώστου.
Εκεί λοιπόν στο προαύλιο, στο ισόγειο μας κάνανε προσκλητήριο, εκεί πλενόμαστε, εκεί αεριζόμαστε. Τότε που με φυλακίσανε εμένα πρέπει στη φυλακή του Λυμπερόπουλου να κρατούσαν οι κατακτητές γύρω στα εκατό άτομα. Ειδικά στον επάνω όροφο, που οι πιο πολύ τον προτιμούσαν, ήταν τόσο γεμάτος. Ο ύπνος γινότανε στρωματσάδα. Και την ημέρα η παραμονή ήταν δύσκολη. Άλλοι μέναν, άλλοι έβγαιναν και ο αριθμός των κρατουμένων κυμαινότανε πότε ογδόντα, πότε ενενήντα, πότε εκατό».
Εσωτερική άποψη της φυλακής Λυμπερόπουλου
Εσωτερική άποψη της φυλακής Λυμπερόπουλου
Από το στρατόπεδο αυτό, κατ’ εντολή του Γερμανού Στρατιωτικού Διοικητή Κορίνθου, οι ναζί έπαιρναν ομήρους και τους εκτελούσαν για αντίποινα, κάθε φορά που σημειωνόταν αντιστασιακή πράξη και είχε θύματα στρατιώτες. Είχαν μάλιστα καθορίσει και την αντιστοιχία. Σε κάθε σκοτωμένο Γερμανό στρατιώτη αντιστοιχούσε η εκτέλεση δέκα ομήρων. Μικρότερη αντιστοιχία, αλλά όχι πάντοτε, ίσχυε και σε κάθε δραπέτη, που σημαίνει ότι εάν κάποιος ήθελε να δραπετεύσει έπρεπε να σκεφτεί ότι πίσω του πιθανόν να άφηνε τρεις μελλοθανάτους που θα εκτελούνταν άμεσα εις αντίποινα της πράξης του.
Όμως έτσι κι αλλιώς όλοι μελλοθάνατοι ήσαν. Επίσης όσοι καταδικάζονταν από το γερμανικό έκτακτο στρατοδικείο Πατρών εις θάνατον, από εκεί τους έπαιρναν για την εκτέλεση της επιβληθείσας ποινής των, δηλαδή την θανάτωσή τους μεμονωμένως.»
Σήμερα, παρά τις προσπάθειες που έγιναν κατά το παρελθόν από Συλλόγους Αντιστασιακών και όχι μόνο για τη διάσωση του κτιρίου και την μετατροπή του σε ένα χώρο μνήμης και τιμής των πεσόντων, τίποτα δεν έχει γίνει.
Το μόνο που έχει «καταφέρει» η πόλη είναι το 1990, με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, να τροποποιήσει το Σχέδιο Πόλεως και να αποφασίσει τον χαρακτηρισμό του κληροδοτήματος Λυμπερόπουλου ως κοινόχρηστου Πάρκου Εθνικής Αντίστασης, με διατήρηση, ως έχουν, των δυο κτισμάτων που υπάρχουν εκεί, δηλαδή της βίλας και του μικρού ιερού ναού της Αγ. Μαρίνης.
Το μόνο που θυμίζει την αλλοτινή ιστορία του ακινήτου είναι ένα στεφάνι στην μνήμη των εκτελεσμένων του μπλόκου των Προσφυγικών, από τον ομώνυμο σύλλογο της συνοικίας, που κάθε χρόνο τοποθετείται στο βαρύ σιδερένιο εξωτερικό πορτόνι της έπαυλης.
ΛΙΓΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ π. ΑΘ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟ
Ο π. Αθ. Λυμπερόπουλος γεννήθηκε το 1891, στην κοινότητα Λαμπεία (Δίβρη) του νομού Ηλείας από το οικονομικώς ευκατάστατο ζεύγος χριστιανών του Ιωάννη και της Κατίνας Λυμπεροπούλου. Βαφτίστηκε από τους γονείς του χριστιανός και έλαβε το όνομα Αθανάσιος. Τα μαθητικά του χρόνια φέρεται να τα πέρασε στην Πάτρα, ενώ σε ώριμη ηλικία τράβηξε τον δρόμο της ιεροσύνης σπουδάζοντας Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αποφοιτώντας ως καθηγητής. Έφθασε μέχρι τον βαθμό του αρχιμανδρίτη ιεροκήρυκα, διακρίθηκε ως ιδρυτής του ιδρύματος ’’Άρτος Ζωής’’ και ως εκδότης του ομώνυμου περιοδικού.
Στις 12 Αυγούστου 1937, με την συμβολαιογραφική πράξη αριθ. 6.928 του συμβολαιογράφου Αθηνών Κωνσταντίνου Νικολ. Μανωλόπουλου, και με δωρεά εν ζωή ο πάτερ Αθαν. Λυμπερόπουλος προβαίνει σε «σύσταση ιδρύματος και δωρεά 1.100.000 δρχ.» που το ονομάζει «Ίδρυμα Ιερόν, Θρησκευτικόν και Εκπαιδευτικόν υπό την επωνυμίαν ’’Άρτος Ζωής’’».
Μετά την απελευθέρωση, στα χρόνια του Εμφυλίου, ο αρχιμανδρίτης πάτερ Αθανάσιος Λυμπερόπουλος συνεχίζει να λειτουργεί το Ίδρυμα «Άρτος Ζωής», ως φιλανθρωπικό, με χαρακτήρα κατηχητικού και κατασκήνωσης υποσιτισμένων μικρών παιδιών που εναλλάσσονται ανά εικοσαήμερο. Αυτό το ίδρυμα, πήρε επίσημα την σημερινή νομική μορφή του, με την δημοσίευση των σκοπών της σύστασή του στο ΦΕΚ 230 της 30-10-1970. Κύριο έργο του Ιδρύματος σήμερα είναι η ασχολία του με χριστιανικές εκδόσεις, Ο αρχιμανδρίτης πάτερ Αθανάσιος Λυμπερόπουλος έπεσε θύμα τροχαίου, στις 24-1-1964.
Δείτε φωτογραφίες από την κατάσταση που βρίσκεται σήμερα η Έπαυλη Λυμπερόπουλου:
Ακολουθήστε το thebest.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο thebest.gr