Τα τραπεζικά δάνεια "φεύγουν", οι τοκογλύφοι έρχονται

Οι στρόφιγγες των τραπεζών έχουν κλείσει. Το ρευστό είναι δυσεύρετο. Οι ακάλυπτες επιταγές πέφτουν βροχή και χιλιάδες μικρομεσαίοι επιχειρηματίες ζουν καθημερινά με την αγωνία της κάλυψης των υποχρεώσεων τους. Η αγορά «μουδιασμένη» από τις εξελίξεις έχει «παγώσει» και, για πρώτη φορά, ο άλλοτε χαριτωμένος τρόπος με τον οποίο οι έμποροι της Πάτρας μονίμως διεκτραγωδούσαν την «αναδουλειά» τους, δεν είναι πια προϊόν υπερβολής αλλά αποτέλεσμα μιας ζοφερής πραγματικότητας που βαίνει από το κακό στο χειρότερο, όπως γράφει το περιοδικό "Ατζέντα της Πάτρας" που κυκλοφορεί σήμερα.

Το τοπίο δεν θα μπορούσε να ήταν ιδανικότερο ώστε τα «κοράκια» της τοκογλυφικής αγοράς να πετάξουν και πάλι πάνω από τον βαρύ ουρανό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, αναζητώντας θύματα. Ύστερα από μια μακρά περίοδο, όπου οι επιχειρηματίες μπορούσαν να βασίζονται για την χρηματοδότηση τους στις τράπεζες, η δραματική αλλαγή των συνθηκών φέρνει ξανά στο προσκήνιο τα τοκογλυφικά κυκλώματα. Με μια διαφορά όμως. Αυτή την φορά οι τοκογλύφοι δεν βγαίνουν στη «γύρα» αθωράκιστοι. Ένας «στρατός» από λογιστές και δικηγόρους κατευθύνει κάθε ενέργεια τους ώστε ακόμη κι αν τα πράγματα έλθουν... ανάποδα, να μην υπάρχει αποδεικτική βάση για την καταδίκη τους.

Το Εθνικό Ινστιτούτο Χρηματοπιστωτικών Ερευνών έχει στοιχεία που λένε ότι 5 στους 10 μικρομεσαίους επιχειρηματίες καταφεύγουν σε τοκογλύφους ώστε να εξασφαλίσουν ρευστό και να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους. «Ο τόκος διαφέρει. Από 5% έως 12% το μήνα, ανάλογα με την περίπτωση και τη φερεγγυότητα του δανειζόμενου. Και πολύ φοβάμαι ότι το επόμενο διάστημα η αναλογία εκείνων που καταφεύγουν στους τοκογλύφους θα αυξηθεί δραματικά», είναι η γνώμη του προέδρου του Ινστιτούτου Τάκη Χριστοδουλόπουλου. Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Συλλόγου Δανειοληπτών Γιώργος Θανόπουλος λέει ότι «φύγαμε από τις τράπεζες και πήγαμε στους τοκογλύφους. Καθημερινά έρχονται στο γραφείο μου όλο και περισσότερα θύματα τοκογλύφων και με παρακαλούν να τους σώσω αλλά δυστυχώς δεν μπορώ να κάνω τίποτε με αυτά τα κυκλώματα. Πριν προσπαθούσα να τους σώσω από τις τράπεζες που ήταν και εφικτό, από τους τοκογλύφους με τίποτα»...

«Είναι αδίστακτοι και δεν ησυχάζουν ποτέ. Πατούν στην ανάγκη σου και θησαυρίζουν», λέει στην «Ατζέντα» ο Γ.Μ., πρώην έμπορος από την Πάτρα ο οποίος έχει μακρά και... πικρή εμπειρία από τους τοκογλύφους. «Αναγκάστηκα να κλείσω την επιχείρηση μου, να πουλήσω το αυτοκίνητο μου και να ζητήσω δανεικά από συγγενείς και φίλους ώστε να αποπληρώσω ένα δάνειο 12.000 ευρώ που πήρα από τοκογλύφο με επιχείρηση στο κέντρο της Πάτρας. Δεχόμουν απειλές, τηλεφωνούσαν νύχτα στο σπίτι μου και έλεγαν ότι αν δεν τους πληρώσω σε 48 ώρες θα συμβεί κάποιο... ατύχημα στους δικούς μου», προσθέτει.

«Έχω δει μέχρι και μάνα να παζαρεύει την κόρη της σε τοκογλύφο προκειμένου να ξεπληρώσει ποσό», δήλωσε πριν μερικές μέρες στο ειδησεογραφικό πόρταλ Newsit ο αθηναίος επιχειρηματίας Νίκος Μπαρμπόπουλος.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η τοκογλυφική αγορά αντιπροσωπεύει το 15% της επίσημης τραπεζικής, με το μέγεθος της πρώτης να εκτιμάται ότι ανέρχεται στα 440,2 εκατ. ευρώ και της δεύτερης περίπου στα 11 δισ. ευρώ. Στοιχεία δείχνουν ότι το 57% των μικρομεσαίων εμπόρων, καταστηματαρχών και βιοτεχνών καταφεύγουν σε τοκογλύφους, οι οποίοι τους δανείζουν ή τους «σπάνε» επιταγές, εκμεταλλευόμενοι την ανάγκη τους για ρευστό. Οι δανειζόμενοι αναγκάζονται να πληρώνουν επιτόκια που κυμαίνονται από 3% έως και 10% τον μήνα και από 36% έως και 110% τον χρόνο! Και η κατάληξη είναι πάντα η ίδια: το θύμα στραγγίζεται οικονομικά και εκβιάζεται, φτάνοντας συχνά μέχρι και την αυτοκτονία. Εντυπωσιακά είναι και τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η ΕΛ.ΑΣ. για την πηγή των τοκογλυφικών δανείων. Σύμφωνα με αυτά, τα ποσά που εισέρχονται στην παράνομη αγορά δανεισμού προέρχονται σχεδόν κατά κανόνα είτε από εγκληματικές δραστηριότητες και εγκληματικές ομάδες, είτε από εμπόρους και άλλα «ευυπόληπτα» άτομα με πλεονάζουσα ρευστότητα. Τα χρήματα αυτά δεν επενδύονται και δεν αποταμιεύονται, αλλά παρέχονται εκεί που έχουν εξαιρετικά υψηλή απόδοση.

Στην Πάτρα η έρευνα της Ασφάλειας για την δράση των τοκογλυφικών κυκλωμάτων έχει κάνει, πλέον, δύο... φορές πιο προσεκτικούς τους τοκογλύφους. Η υπόθεση αυτή βρίσκεται ακόμη, 18 μήνες μετά, στη φάση της συλλογής συμπληρωματικών στοιχείων ώστε στη συνέχεια η δικογραφία να διαβιβαστεί εκ νέου στον εισαγγελέα ώστε να απαγγελθούν κατηγορίες.

Η υπόθεση αποκαλύφθηκε τον Οκτώβριο του 2008. Τριάντα επτά άνθρωποι της πατρινής κοινωνίας και οικονομίας, μεταξύ αυτών γιατροί, δικηγόροι, ασφαλιστές, τραπεζίτες και γνωστοί επιχειρηματίες. Ουσιαστικά επρόκειτο για μια επιχείρηση τύπου «πυραμίδα», που δάνειζε σε ανθρώπους -κυρίως μικρούς επιχειρηματίες που είχαν προβλήματα- με τόκο ακόμα και 150% για τα αρχικά ποσά. Ο τρόπος με τον οποίο διευρύνονταν συνεχώς οι εργασίες του κυκλώματος ήταν το λεγόμενο «δίμηνο». Επιταγές με δίμηνη προθεσμία. Όταν αυτές έληγαν, οι λήπτες, στις περισσότερες φορές, αδυνατούσαν να αποπληρώσουν και έτσι το χρέος ανανεωνόταν με νέες δίμηνες επιταγές. Σ’ αυτές, μαζί στο αρχικό κεφάλαιο, υπολογιζόταν και ο τόκος και όλο μαζί το νέο ποσόν ανατοκιζόταν εκ νέου. Έτσι ήταν αδύνατον για τον δανειολήπτη να αποπληρώσει, με αποτέλεσμα να χάνει την περιουσία του, την οποία είχε υποθηκεύσει. Σπίτια, κτήματα, αυτοκίνητα. Όσον αφορά τον κατάλογο των θυμάτων τους, αυτός αυξανόταν με τη μέθοδο των μεσεγγυητών. Κάποιος που δεν μπορούσε να αποπληρώσει και έπρεπε να ανανεώσει το δανεισμό, ήταν αναγκασμένος να βρει εγγυητή, ο οποίος αυτομάτως έμπαινε στη λίστα με τους στόχους. «Στην τεράστια δικογραφία που σχημάτισαν οι αρχές Ασφαλείας γι' αυτήν την υπόθεση υπάρχουν απίστευτες καταγγελίες από περισσότερα από τριάντα θύματα του κυκλώματος. Σε μία από αυτές ένας 28χρονος φέρεται να έχει δανειστεί 1.150 ευρώ με τόκο 25% το μήνα για δύο μήνες», έγραψε πρόσφατα η «Ελευθεροτυπία».

Όμως, και σε άλλες πόλεις της δυτικής Ελλάδας τα κυκλώματα ανθούν. Στον Πύργο, ο τοκογλύφος που ελέγχει την πόλη έχει καταδειχτεί από την επιστολή που άφησε ένα από τα θύματά του πριν αυτοκτονήσει. Πρόκειται για κτηματομεσίτη με μεγάλη οικονομική επιφάνεια. Μάλιστα, δημοσιεύματα κάνουν λόγο και για «στενές σχέσεις» που είχε αναπτύξει στο παρελθόν με αστυνομικούς τους οποίους χρησιμοποιούσε ώστε να ασκούν πιέσεις στα θύματα του!

Χιλιάδες είναι εκείνοι που βρίσκονται σε απόγνωση. Δεχόμενοι απειλές για την ζωή τους ή τη ζωή μελών της οικογένειας τους, όταν δεν μπορούν να αποπληρώσουν τους δυσθεώρητους τόκους προς τα κυκλώματα. Πριν μερικές εβδομάδες μεταδόθηκε η είδηση της πτώσης ενός Ι.Χ. στο λιμάνι της Λευκίμμης, στην Κέρκυρα. Ένας άνδρας 58 ετών, ναυτικός στο επάγγελμα, ανασύρθηκε νεκρός. Ο θάνατος του αποδόθηκε αρχικά σε ατύχημα. Όμως η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Σύμφωνα με δημοσιεύματα ο 58χρονος είχε δανειστεί από κυκλώματα, που τον πίεζαν ασφυκτικά για την αποπληρωμή των δανεικών που είχε πάρει. Στην απελπισία του, νοίκιασε ένα αυτοκίνητο και βούτηξε με αυτό στο λιμάνι της Λευκίμμης, αντιστεκόμενος σε όσους έσπευσαν να του σώσουν τη ζωή. Έναν μήνα πριν, μια γυναίκα είχε αποπειραθεί να αυτοκτονήσει στο νησί παίρνοντας 28 χάπια και αφήνοντας επιστολή στην οποία κατονόμαζε τους τοκογλύφους που την απειλούσαν, ενώ άλλες πέντε αυτοκτονίες, όπως «ψιθυρίζεται» στο νησί, έχουν τους ίδιους ηθικούς αυτουργούς.