Η Αχαΐα αδειάζει: Χωριά χωρίς νέους, καφενείο, συγκοινωνία και γιατρό - Τι λένε οι Δήμαρχοι

Η δημογραφική κρίση στην ορεινή Αχαΐα δεν είναι πλέον πρόβλεψη, είναι καταγεγραμμένο γεγονός. Τα επίσημα στοιχεία της απογραφής του 2021 δείχνουν ότι ο πληθυσμός της Αχαΐας μετρήθηκε σε 305.979 άτομα, από 310.298 το 2011, δηλαδή μειώθηκε κατά 4.319 άτομα, με το βάρος της συρρίκνωσης να πέφτει σχεδόν αποκλειστικά στα ορεινά και ημιορεινά χωριά. Και φυσικά, από το 2021 έως και σήμερα, η κρίση συνεχίζεται με τους ορεινούς Δήμους να καταγράφουν τις μεγαλύτερες απώλειες.

Ο Δήμος Καλαβρύτων, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, εμφανίζει την πιο οξεία εικόνα. Έχασε το 17% του πληθυσμού του, από 11.185 κατοίκους το 2011 σε 9.223 το 2021, με την τελευταία απογραφή. «Σε όλα τα χωριά του Δήμου μας υπάρχει μείωση του πληθυσμού, σχεδόν όλα έχουν αδειάσει από κόσμο. Μοναδική εξαίρεση τα κεφαλοχώρια», αναφέρει στο thebest.gr ο Δήμαρχος Καλαβρύτων Θανάσης Παπαδόπουλος.

Η χρηματοδότηση των Δήμων είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση. «Όλοι οι δήμοι της χώρας έχουν πρόβλημα με τη χρηματοδότηση. Κανείς, σε καμία εξαγγελία, δεν ασχολείται με την αυτοδιοίκηση. Ας μας πει κάποιος πώς θα παρέμβουμε για να αντιστρέψουμε αυτό που συμβαίνει. Πας στα χωριά και δεν συναντάς κανέναν, βλέπεις ερειπωμένα σπίτια, σε άθλια κατάσταση, γιατί οι πολίτες αναγκάστηκαν να φύγουν για να βρουν δουλειά σε κάποια μεγάλη πόλη. Ηλικιωμένοι φεύγουν γιατί δεν μπορούν να έχουν ιατρική περίθαλψη. Δεν υπάρχει καν ένα καφενείο ανοιχτό, να πας να πιείς έναν καφέ. Όσο για την κτηνοτροφία, δεν υπάρχει και, εάν έχει μείνει κάποιος κτηνοτρόφος, είναι μόνος του, χωρίς οικογένεια. Συγκοινωνία δεν υπάρχει, τα δρομολόγια είναι πολύ αραιά και σε κάποια χωριά ανύπαρκτα», λέει ο κ Παπαδόπουλος.

3.000 κάτοικοι μείον και έπεται συνέχεια

Ανάλογη είναι η κατάσταση στην Αιγιάλεια, όπου οι περισσότερες κοινότητες κατέγραψαν απώλειες, με τη συνολική διαφορά να ξεπερνά τους 3.000 κατοίκους. «Υπάρχουν πολλά ορεινά χωριά του Δήμου μας όπου υπάρχει σημαντική μείωση πληθυσμού, για παράδειγμα ο Πλάτανος, ο Κούμαρης και το Μαυρίκι, που είναι μεγάλα χωριά, έχουν πρόβλημα. Επίσης, η Ζήρια αλλά και η Αρραβωνίτσα, που έχουν κόσμο μόνο το καλοκαίρι, αλλά τον χειμώνα ελάχιστους μόνιμους κατοίκους», επισημαίνει στο thebest.gr ο Αντιδήμαρχος Αιγιάλειας Νίκος Καραΐσκος.

Αναφερόμενος στα αίτια της ερήμωσης των ορεινών όγκων, εξηγεί: «Στα χωριά δεν υπάρχει ούτε ένα σημείο αναφοράς, όπως είναι το καφενείο, γιατί η φορολογία που επιβάλλεται σε ένα τέτοιο κατάστημα, με 15 ή 30 κατοίκους στο χωριό, το καθιστά ασύμφορο για να ανοίξει και να λειτουργήσει. Επίσης, πολύ βασικό είναι το θέμα των συγκοινωνιών. Δεν είναι σταθερές και πολλές έχουν καταργηθεί, με αποτέλεσμα να μην είναι εύκολη η μετακίνηση, οπότε πρέπει να χρησιμοποιήσουν ταξί και το κόστος είναι μεγάλο, ειδικά για τους ηλικιωμένους που ζουν με τη σύνταξή τους. Η υγεία είναι ακόμα ένα βασικό κομμάτι. Όταν δεν υπάρχει Κέντρο Υγείας ή Νοσοκομείο κοντά, ο πολίτης νιώθει ανασφάλεια και δεν αφορά μόνο τους ηλικιωμένους αλλά και τα μικρά ή μεγάλα παιδιά. Και επειδή μιλάμε για παιδιά, αν κάποιος είναι γονιός και θέλει να τα πάει φροντιστήριο ή σε άλλη δραστηριότητα, αναγκάζεται να κατεβαίνει δέκα φορές στην πόλη. Δεν υπάρχουν, όχι τράπεζες, αλλά ούτε ΑΤΜ. Οι λόγοι είναι πάρα πολλοί και δεν μπορούν να κρατήσουν τους πολίτες στα χωριά».

«Αιμορραγία» και στον Ερύμανθο

Ο Δήμος Ερυμάνθου συρρικνώθηκε και αυτός από 9.102 σε 8.211 κατοίκους, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή. Μιλώντας στο thebest.gr για τη μείωση του πληθυσμού, ο Δήμαρχος Θόδωρος Μπαρής αναφέρει: «Αργά ή γρήγορα, κάποιοι οικισμοί δεν θα έχουν κανέναν μόνιμο κάτοικο. Υπάρχουν χωριά με ελάχιστους κατοίκους, που κατά κανόνα είναι μεγάλης ηλικίας. Η ερημοποίηση στους ορεινούς όγκους είναι μια διαδικασία που έχει ξεκινήσει τουλάχιστον εδώ και 50 χρόνια. Κάποια στιγμή υπήρξε μια σταθεροποίηση με τον ερχομό μεταναστών, κυρίως από την Αλβανία, αλλά και αυτή η ροή σταμάτησε και αυτό έγινε ορατό, ξεκινώντας από τα σχολεία. Όταν ένα χωριό τη δεκαετία του ’80 είχε 500 κατοίκους, το ’90 έγιναν 300 και τώρα έγιναν 100 ή 50, δεν σημαίνει ότι η μεγάλη μείωση έγινε τώρα, αλλά μπορεί να έγινε ακόμα και πριν από 20 χρόνια. Είναι μια σταθερή διαδικασία μέσα στα χρόνια. Η ύπαιθρος δέχεται μεγάλη πίεση και θα μπορούσαν να είχαν ληφθεί κάποια μέτρα για να υπάρξει μια σταθεροποίηση και να μην έχει αυτή την ένταση. Από το 2001 μέχρι το 2021, που έγινε η τελευταία απογραφή, είχαμε ως Δήμος μια μείωση γύρω στο 30%. Χωριά όπως το Λεόντιο, τα Νεζεροχώρια (Δενδρά, Καλάνιστρα, Κάλανος, Νέο Κομπηγάδι, Πλάτανος, Συκιές, Λακκώματα, Ρίκαβα, Χρυσοπηγή), το Καλούσι, το Καλέντζι, με πολύ μεγάλη μείωση, η Δροσιά, δηλαδή αυτά που είναι στον ορεινό όγκο του Ερυμάνθου και του Παναχαϊκού, αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα ερήμωσης».

Η πληθυσμιακή μείωση στη Δυτική Αχαΐα

Το δημογραφικό ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο του προβληματισμού της δημοτικής αρχής Δυτικής Αχαΐας. Όπως επισημαίνει στο thebest.gr ο Δήμαρχος Γρηγόρης Αλεξόπουλος, «το δημογραφικό αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη Δυτική Αχαΐα και ιδιαίτερα για τα χωριά μας. Πίσω από τους αριθμούς των απογραφών υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε: ορισμένες περιοχές μας χάνουν σταδιακά πληθυσμό, οι νέοι αναζητούν ευκαιρίες μακριά από τον τόπο τους και ο μέσος όρος ηλικίας αυξάνεται. Τα στοιχεία μάς προβληματίζουν ιδιαίτερα».

Και εξειδικεύει το πρόβλημα ανά περιοχή: «Στη Δημοτική Ενότητα Λαρίσσου καταγράφεται σημαντική πληθυσμιακή μείωση, ενώ ακόμη μεγαλύτερη είναι η υποχώρηση στη Δημοτική Ενότητα Ωλενίας. Παράλληλα, σε ολόκληρο τον Δήμο οι θάνατοι παραμένουν περισσότεροι από τις γεννήσεις. Όλα αυτά δεν είναι απλώς αριθμοί. Είναι το καμπανάκι κινδύνου για το μέλλον των χωριών μας».

Επίσης, συνδέει άμεσα το δημογραφικό πρόβλημα με την κρίση στον πρωτογενή τομέα: «Όταν μιλάμε για το δημογραφικό στη Δυτική Αχαΐα, δεν μπορούμε να το αποσυνδέουμε από την κατάσταση του πρωτογενούς τομέα. Η περιοχή μας είναι κατεξοχήν αγροτική και κτηνοτροφική. Όταν ο αγρότης και ο κτηνοτρόφος δεν μπορούν να εξασφαλίσουν ένα αξιοπρεπές και σταθερό εισόδημα, όταν το κόστος παραγωγής αυξάνεται και η στήριξη που λαμβάνουν δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες τους, τότε η εγκατάλειψη της υπαίθρου γίνεται σχεδόν αναπόφευκτη. Η έλλειψη πολιτικής ουσιαστικής στήριξης του αγροτικού κόσμου δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά εξελίσσεται σε σοβαρό κοινωνικό και δημογραφικό πρόβλημα».

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην κρίση της κτηνοτροφίας λόγω της ευλογιάς: «Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η κατάσταση που αντιμετωπίζει η κτηνοτροφία εξαιτίας της ευλογιάς των αιγοπροβάτων. Για μια περιοχή όπως η Δυτική Αχαΐα, κάθε απώλεια ζωικού κεφαλαίου και κάθε αναγκαστική θανάτωση ζώων δεν σημαίνει μόνο οικονομική ζημιά. Για έναν κτηνοτρόφο μπορεί να σημαίνει ότι χάνει μέσα σε λίγες ημέρες το αποτέλεσμα δουλειάς και επένδυσης πολλών ετών και ότι τίθεται σε αμφιβολία η ίδια η συνέχιση της δραστηριότητάς του».

Τέλος, ο Δήμαρχος Δυτικής Αχαΐας απευθύνει έκκληση προς την Πολιτεία: «Γι' αυτό απαιτούνται άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις από την Πολιτεία: αποτελεσματικά μέτρα για την αντιμετώπιση και τον περιορισμό της νόσου, γρήγορες και δίκαιες αποζημιώσεις για όσους πλήττονται, στήριξη για την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου και ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα επιτρέψει στους κτηνοτρόφους να παραμείνουν στο επάγγελμα και στον τόπο τους. Δεν μπορούμε να ζητάμε από έναν νέο άνθρωπο να μείνει στο χωριό του και να επενδύσει στην παραγωγή, αν δεν του εξασφαλίζουμε στοιχειώδη ασφάλεια και προοπτική». Κλείνοντας, ο κ. Αλεξόπουλος τονίζει: «Για εμάς το δημογραφικό, επομένως, δεν αντιμετωπίζεται με διαπιστώσεις και ευχολόγια. Χρειάζεται να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε οι νέοι άνθρωποι να μπορούν να παραμείνουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν οικογένεια στον τόπο τους. Η Δυτική Αχαΐα έχει σημαντικές παραγωγικές δυνατότητες και δεν πρέπει να επιτρέψουμε στα χωριά μας να αδειάσουν. Η στήριξη του αγρότη και του κτηνοτρόφου είναι ταυτόχρονα στήριξη της τοπικής οικονομίας, της κοινωνικής συνοχής και της ίδιας της ζωής στην ύπαιθρο».