Εκκένωση υπό πίεση: Πόσο έτοιμες είναι οι ελληνικές πόλεις;

Η ερώτηση δεν είναι θεωρητική. Με ισχυρούς ανέμους και διαδοχικά πύρινα μέτωπα, το κρίσιμο ερώτημα επιστρέφει: μπορεί μια ελληνική πόλη να αδειάσει εγκαίρως;

Η σύντομη απάντηση είναι «ναι, αλλά όχι αυτομάτως». Η Ελλάδα διαθέτει πλέον το 112, το οποίο αποστέλλει μαζικές ειδοποιήσεις με συγκεκριμένη κατεύθυνση απομάκρυνσης. Διαθέτει επίσης το σχέδιο «Ιόλαος 2» και κατευθυντήριες οδηγίες για οργανωμένη προληπτική απομάκρυνση λόγω δασικής πυρκαγιάς. Στα χαρτιά προβλέπονται αρμοδιότητες, σημεία συγκέντρωσης, μέσα μεταφοράς, χώροι υποδοχής και μέριμνα για ευάλωτους πολίτες.

Όμως το μήνυμα δεν είναι σχέδιο κυκλοφορίας. Σε μια πυκνοδομημένη πόλη, χιλιάδες οδηγοί που ξεκινούν ταυτόχρονα μπορούν να μπλοκάρουν τις ίδιες οδούς που χρειάζονται πυροσβεστικά και ασθενοφόρα. Μία κλειστή λεωφόρος, μια αλλαγή του ανέμου ή μια ασαφής οδηγία αρκούν για να μετατρέψουν τη φυγή σε παγίδα. Ακόμη δυσκολότερη είναι η μετακίνηση ηλικιωμένων, ασθενών, ατόμων με αναπηρία, τουριστών και κατοίκων χωρίς αυτοκίνητο.

Ένα εφαρμόσιμο τοπικό σχέδιο πρέπει να είναι δημόσια γνωστό: ζώνες κινδύνου, εναλλακτικές έξοδοι, σημεία καταφυγής, ευθύνη μεταφοράς και τρόπος ενημέρωσης όταν πέσουν ρεύμα ή τηλεπικοινωνίες. Και πρέπει να δοκιμάζεται, όχι απλώς να εγκρίνεται. Μια άσκηση αποκαλύπτει εγκαίρως ποια διασταύρωση μπλοκάρει, ποιο λεωφορείο λείπει και ποιος πολίτης μένει πίσω στην πράξη.

Γι’ αυτό η ασφαλής εκκένωση δεν αρχίζει όταν ηχεί το κινητό. Αρχίζει μήνες νωρίτερα, με χαρτογράφηση ανά γειτονιά, περισσότερες από μία διαδρομές εξόδου, καταλόγους ανθρώπων που χρειάζονται βοήθεια, διαθέσιμα λεωφορεία, εκπαιδευμένο προσωπικό και ασκήσεις με πραγματικούς χρόνους. Χρειάζεται επίσης κοινή εικόνα μεταξύ δήμου, Περιφέρειας, Αστυνομίας, Πυροσβεστικής και ΕΚΑΒ, ώστε κάθε μήνυμα να λέει όχι μόνο «φύγετε», αλλά από πού, προς τα πού και με ποιο μέσο.

Η καθολική απομάκρυνση δεν είναι πάντοτε η ασφαλέστερη επιλογή. Αν οι δρόμοι έχουν ήδη εκτεθεί σε καπνό ή φλόγες, μπορεί να απαιτείται τμηματική εκκένωση ή προσωρινή παραμονή σε ασφαλές κτίριο, αποκλειστικά βάσει των οδηγιών των Αρχών. Το 112 κερδίζει χρόνο· δεν δημιουργεί δρόμους ούτε εξαφανίζει τον πανικό.

Επομένως, μια ελληνική πόλη μπορεί να εκκενωθεί εγκαίρως μόνο εάν έχει προηγηθεί σοβαρή, τοπική προετοιμασία. Το πραγματικό τεστ δεν είναι πόσο γρήγορα στέλνεται η ειδοποίηση, αλλά αν ο τελευταίος κάτοικος γνωρίζει πού θα πάει — και αν μπορεί πράγματι να φτάσει εκεί.