Οι «φρουροί» των δασών της Αχαΐας: Τα πυροφυλάκια και το δίκτυο επιτήρησης

Σε υψώματα με ανοιχτό ορίζοντα, δασικούς δρόμους και καίρια σημεία του Παναχαϊκού, της Αιγιάλειας, των Καλαβρύτων και της Δυτικής Αχαΐας βρίσκεται το δίκτυο από το οποίο παρακολουθούνται οι δασικές εκτάσεις του νομού κατά την αντιπυρική περίοδο.

Η εικόνα, ωστόσο, είναι διαφορετική από εκείνη ενός μόνιμου δικτύου πύργων με προσωπικό όλο το εικοσιτετράωρο.  Η επιτήρηση οργανώνεται συνδυαστικά: από σταθερές θέσεις παρατήρησης, εποχικά φυλασσόμενα σημεία και κινητές περιπολίες, οι οποίες μεταβάλλονται ανάλογα με τον ημερήσιο δείκτη κινδύνου.

Από τα σταθερά σημεία που κατονομάζονται στις επίσημες αποφάσεις και στις ανακοινώσεις των αρμόδιων αρχών ξεχωρίζει το Πυροφυλάκιο Μπάλα, στην ορεινή ζώνη Ζάστοβας – Κοκκινόβρυσης, πάνω από την ευρύτερη περιοχή της Πάτρας. Η θέση προσφέρει εποπτεία προς τις πλαγιές του Παναχαϊκού και τις δασικές και ημιαστικές ζώνες που αναπτύσσονται ανατολικά και νοτιοανατολικά της πόλης.

Στη βορειοανατολική Αχαΐα αναφέρεται επίσης το πυροφυλάκιο του Προφήτη Ηλία, στη θέση Αετολίθι. Στο σημείο καταλήγουν δασικές διαδρομές από τον Σαρκουνά Ζήριας, τη Χρούτσα, το Μενελού και τον Λυκοχωρό. Πρόκειται για ζώνη με μεγάλη ορατότητα προς τις δασικές εκτάσεις της Αιγιάλειας, η οποία περιλαμβάνεται και στους σχεδιασμούς απαγόρευσης πρόσβασης όταν ο κίνδυνος πυρκαγιάς ανεβαίνει στις κατηγορίες 4 ή 5.

Πέρα από τα κατονομαζόμενα πυροφυλάκια, επιτήρηση γίνεται από επιλεγμένα υψηλά σημεία και δασικές διαδρομές στην Καλλιθέα, στο Κεφαλόβρυσο Κρήνης, στον Ομπλό, στο Άνω Καστρίτσι και στο Πλατάνι. Αντίστοιχα σημεία ελέγχου και διαδρομές περιπολίας λειτουργούν στη Στροφυλιά, στο Δάσος Μόβρης, στη Ζήρια και την Παναγοπούλα, καθώς και σε εκτεταμένες ορεινές ζώνες των Καλαβρύτων και της Ανατολικής Αιγιάλειας.

Δεν πρέπει, πάντως, κάθε θέση επιτήρησης ή κάθε σημείο όπου τοποθετείται ένα όχημα να χαρακτηρίζεται πυροφυλάκιο. Σημαντικό τμήμα της πρόληψης στηρίζεται πλέον σε κινητά περίπολα. Τα πληρώματα ακολουθούν διαδρομές που καθορίζονται επιχειρησιακά και μπορούν να μεταφερθούν γρήγορα εκεί όπου οι άνεμοι, η βλάστηση και η ανθρώπινη δραστηριότητα αυξάνουν τον κίνδυνο.

Ποιοι τα στελεχώνουν
Η επιτήρηση δεν αποτελεί ευθύνη ενός μόνο φορέα. Στον σχεδιασμό συμμετέχουν το Πυροσβεστικό Σώμα, οι υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας και των δήμων, δημοτικοί εργαζόμενοι, η Δασική Υπηρεσία και πιστοποιημένες ή συνεργαζόμενες εθελοντικές οργανώσεις.

Στον Δήμο Πατρέων, η σημερινή 24ωρη επιτήρηση πραγματοποιείται από το Αυτοτελές Τμήμα Πολιτικής Προστασίας, εργαζομένους των διευθύνσεων Διαχείρισης Αστικών Απορριμμάτων, Ανακύκλωσης και Μηχανολογικού Εξοπλισμού, Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Πρασίνου, προσωπικό της ΔΕΥΑΠ και εθελοντικές ομάδες. Ο σχεδιασμός εφαρμόζεται σε άμεση συνεργασία με την Πυροσβεστική Υπηρεσία Πατρών.

Στο πεδίο δραστηριοποιούνται, μεταξύ άλλων, μέλη της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης Αχαΐας και εθελοντές Σαμαρείτες – Διασώστες του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Οι ομάδες αυτές συμμετέχουν κυρίως σε περιπολίες, αναγνώριση καπνού, πρώτη αναγγελία συμβάντος και, όταν διαθέτουν την απαιτούμενη εκπαίδευση και εξοπλισμό, σε υποστηρικτικές ενέργειες υπό τον συντονισμό της Πυροσβεστικής.

Στην Αιγιάλεια, στα Καλάβρυτα, στη Δυτική Αχαΐα και στον Ερύμανθο το μοντέλο είναι αντίστοιχο: δημοτικές υπηρεσίες και εθελοντές αναπτύσσονται σε επιλεγμένες θέσεις ή πραγματοποιούν περιπολίες, πάντοτε σε συνεννόηση με την κατά τόπο Πυροσβεστική Υπηρεσία. Η στελέχωση δεν είναι ίδια κάθε ημέρα ούτε σημαίνει ότι όλα τα γνωστά πυροφυλάκια λειτουργούν διαρκώς. Ενισχύεται όταν ο χάρτης δείχνει πολύ υψηλό ή ακραίο κίνδυνο και όταν οι άνεμοι επιβάλλουν αυξημένη επιτήρηση.

Ο ρόλος των πυροφυλάκων και των περιπόλων είναι πρωτίστως η έγκαιρη ανίχνευση. Από μια υπερυψωμένη θέση μπορεί να εντοπιστεί η πρώτη στήλη καπνού, να προσδιοριστεί κατά προσέγγιση το σημείο και να ενημερωθεί άμεσα το επιχειρησιακό κέντρο. Δεν υποκαθιστούν τις δυνάμεις κατάσβεσης και δεν επιχειρούν αυτόνομα σε μια πυρκαγιά χωρίς τον προβλεπόμενο συντονισμό.

* Όποιος αντιληφθεί καπνό ή φλόγες πρέπει να καλέσει αμέσως το 199 ή το 112, δίνοντας σαφείς πληροφορίες για την τοποθεσία, το είδος της βλάστησης και την κατεύθυνση προς την οποία κινείται η φωτιά.