Μυρωδιά, «σφύριγμα», πάγος στη βαλβίδα: Πότε η φιάλη υγραερίου γίνεται επικίνδυνη

Η φιάλη υγραερίου παραμένει μια συνηθισμένη λύση για το μαγείρεμα ή τη θέρμανση σε πολλά σπίτια. Όταν είναι πιστοποιημένη, σωστά συνδεδεμένη και συντηρημένη, μπορεί να χρησιμοποιείται με ασφάλεια.

Μια φθαρμένη σύνδεση, ένας προβληματικός ρυθμιστής ή μια βαλβίδα που δεν κλείνει καλά, όμως, μπορούν να προκαλέσουν διαρροή με σοβαρό κίνδυνο πυρκαγιάς ή έκρηξης.

Το υγραέριο είναι βαρύτερο από τον αέρα. Εάν διαφύγει, μπορεί να συγκεντρωθεί χαμηλά, κοντά στο δάπεδο, αλλά και σε υπόγεια, φρεάτια ή άλλα σημεία με ανεπαρκή αερισμό. Εκεί, ακόμη και μια μικρή σπίθα από διακόπτη, συσκευή ή ηλεκτρική επαφή μπορεί να προκαλέσει ανάφλεξη.

Η χαρακτηριστική μυρωδιά

Το πιο αναγνωρίσιμο σημάδι είναι η έντονη οσμή που θυμίζει χαλασμένο αυγό ή θειάφι. Το προπάνιο και το βουτάνιο είναι από τη φύση τους άοσμα, γι’ αυτό προστίθεται ειδική οσμηρή ουσία ώστε μια διαρροή να γίνεται αντιληπτή.

Η απουσία μυρωδιάς, ωστόσο, δεν αποκλείει απολύτως τον κίνδυνο. Η όσφρηση μπορεί να είναι μειωμένη, ενώ υπό ορισμένες συνθήκες η οσμή μπορεί να γίνει λιγότερο αισθητή. Γι’ αυτό δεν πρέπει να βασιζόμαστε αποκλειστικά σε αυτήν.

«Σφύριγμα» κοντά στη φιάλη

Ένας ασυνήθιστος συριστικός ήχος κοντά στη βαλβίδα, στον ρυθμιστή ή στον σωλήνα μπορεί να υποδηλώνει ότι αέριο διαφεύγει υπό πίεση. Δεν πλησιάζουμε για να εντοπίσουμε τη διαρροή και δεν επιχειρούμε να σφίξουμε ή να επισκευάσουμε τη σύνδεση όσο υπάρχει έντονη οσμή αερίου.

Πάγος ή υγρασία γύρω από τη βαλβίδα

Ασυνήθιστη ψύξη, πάγος ή συμπύκνωση γύρω από τη βαλβίδα και τα εξαρτήματα αποτελούν επίσης πιθανές ενδείξεις διαρροής. Το υγραέριο ψύχεται έντονα όταν εκτονώνεται. Παρόμοια εικόνα μπορεί να εμφανιστεί και σε περιπτώσεις μεγάλης κατανάλωσης, επομένως απαιτείται έλεγχος από αρμόδιο τεχνικό και όχι πρόχειρη διάγνωση.

Η φιάλη αδειάζει υπερβολικά γρήγορα

Μια ανεξήγητη, απότομη αύξηση στην κατανάλωση είναι ακόμη ένα προειδοποιητικό στοιχείο. Αν η φιάλη αδειάζει πολύ νωρίτερα από το συνηθισμένο, χωρίς να έχει αλλάξει η χρήση της συσκευής, πρέπει να ελεγχθούν η εγκατάσταση, ο σωλήνας, ο ρυθμιστής και οι συνδέσεις.

Αλλαγές στη φλόγα και μαύρα σημάδια

Μια υγιής φλόγα είναι κατά κανόνα σταθερή και μπλε. Κίτρινη ή πορτοκαλί φλόγα, αιθάλη, μαύρα σημάδια στα σκεύη ή φλόγα που σβήνει συχνά μπορεί να δείχνουν ατελή καύση ή βλάβη της συσκευής. Δεν αποτελούν κατ’ ανάγκη απόδειξη διαρροής, είναι όμως λόγος να σταματήσει η χρήση μέχρι να πραγματοποιηθεί τεχνικός έλεγχος.

Η ατελής καύση μπορεί να παράγει μονοξείδιο του άνθρακα, ένα αέριο διαφορετικό από το υγραέριο, άχρωμο και άοσμο. Πονοκέφαλος, ζάλη, αδυναμία, ναυτία, σύγχυση ή υπνηλία —ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται ταυτόχρονα σε περισσότερα άτομα— απαιτούν άμεση έξοδο στον καθαρό αέρα και κλήση για επείγουσα βοήθεια. Το μονοξείδιο του άνθρακα δεν γίνεται αντιληπτό από τη μυρωδιά.

Τι κάνουμε αν υποψιαστούμε διαρροή

Δεν ανάβουμε σπίρτο, αναπτήρα ή τσιγάρο και δεν δημιουργούμε καμία φλόγα. Δεν αγγίζουμε διακόπτες, πρίζες, κουδούνια ή ηλεκτρικές συσκευές — ούτε για να τις ανοίξουμε ούτε για να τις κλείσουμε. Δεν χρησιμοποιούμε κινητό τηλέφωνο μέσα στον ύποπτο χώρο.

Εφόσον μπορεί να γίνει χωρίς κίνδυνο, ανοίγουμε χειροκίνητα πόρτες και παράθυρα. Κλείνουμε τη βαλβίδα της φιάλης μόνο αν είναι εύκολα προσβάσιμη, γνωρίζουμε πώς γίνεται και δεν χρειάζεται να πλησιάσουμε σε εμφανή ή έντονη διαρροή.

Απομακρύνουμε αμέσως όλους τους ανθρώπους και τα ζώα. Από ασφαλές σημείο, εκτός του κτιρίου, καλούμε την Πυροσβεστική στο 199 ή τον ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης 112. Δεν επιστρέφουμε έως ότου οι αρμόδιοι επιβεβαιώσουν ότι ο χώρος είναι ασφαλής.

Δεν αναζητούμε ποτέ διαρροή με φλόγα. Επίσης, μια συσκευή που παρουσίασε ύποπτη λειτουργία δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί ξανά προτού ελεγχθεί από κατάλληλα καταρτισμένο τεχνικό.

Η πρόληψη αρχίζει από την εγκατάσταση

Η φιάλη πρέπει να παραμένει όρθια, σε καλά αεριζόμενο σημείο και μακριά από θερμότητα, φλόγες και εύφλεκτα υλικά. Ο σωλήνας και ο ρυθμιστής χρειάζονται τακτικό έλεγχο για ρωγμές, σκλήρυνση, παραμόρφωση ή λήξη της προβλεπόμενης διάρκειας χρήσης τους.

Οι αεραγωγοί δεν πρέπει να φράσσονται, ενώ η αλλαγή της φιάλης πρέπει να γίνεται χωρίς αναμμένες εστίες, τσιγάρα ή άλλες πηγές ανάφλεξης. Ένας κατάλληλος ανιχνευτής εύφλεκτου αερίου μπορεί να προσφέρει πρόσθετη προειδοποίηση, αλλά δεν αντικαθιστά τη σωστή εγκατάσταση και συντήρηση. Ο ανιχνευτής υγραερίου και ο ανιχνευτής μονοξειδίου του άνθρακα εξυπηρετούν διαφορετικούς κινδύνους και δεν είναι το ίδιο μηχάνημα.

Το βασικό μήνυμα είναι απλό: όταν υπάρχει μυρωδιά αερίου ή άλλη σοβαρή ένδειξη, δεν χάνουμε χρόνο αναζητώντας μόνοι μας την αιτία. Αποφεύγουμε οτιδήποτε μπορεί να δημιουργήσει σπίθα, εγκαταλείπουμε τον χώρο και καλούμε βοήθεια.