Γιατί συνεχίζουμε να χρησιμοποιούμε τους κωδικούς με λάθος τρόπο;

Το «123456» δεν είναι απλώς ένας εύκολος κωδικός. Είναι, για ακόμη μία χρονιά, ο συχνότερος κωδικός πρόσβασης στον κόσμο και ένας από τους πρώτους που θα δοκιμάσει όποιος επιχειρήσει να παραβιάσει έναν λογαριασμό.

Παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις, εκατομμύρια χρήστες εξακολουθούν να επιλέγουν απλές ακολουθίες αριθμών, ονόματα, ημερομηνίες γέννησης και λέξεις όπως «password» ή «admin». Ακόμη πιο επικίνδυνη είναι η συνήθεια να χρησιμοποιούν τον ίδιο κωδικό στο email, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στις ηλεκτρονικές αγορές και σε άλλες υπηρεσίες.

Τα νεότερα διεθνή στοιχεία, πάντως, δείχνουν ότι το πρόβλημα παραμένει. Η ετήσια έρευνα της NordPass για το 2025, η οποία βασίστηκε σε δεδομένα από πρόσφατες διαρροές και αποθετήρια του σκοτεινού διαδικτύου, τοποθέτησε ξανά το «123456» στην κορυφή των συχνότερων κωδικών. Ήταν η έκτη φορά μέσα σε επτά χρόνια που ο συγκεκριμένος συνδυασμός βρέθηκε στην πρώτη θέση. Ψηλά παρέμειναν επίσης τα «123456789», «12345678», «12345» και «password». Ανησυχητικό είναι ότι οι ίδιες αδύναμες επιλογές εμφανίζονται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες και όχι μόνο στους μεγαλύτερους χρήστες.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν βρίσκεται μόνο στο πόσο εύκολο είναι να μαντέψει κάποιος έναν κωδικό. Βρίσκεται κυρίως στην επαναχρησιμοποίησή του. Όταν στοιχεία σύνδεσης διαρρεύσουν από μία ιστοσελίδα, οι δράστες τα δοκιμάζουν αυτοματοποιημένα σε email, κοινωνικά δίκτυα, ηλεκτρονικά καταστήματα και άλλες πλατφόρμες. Αν ο χρήστης έχει παντού τον ίδιο συνδυασμό, μία παραβίαση μπορεί να εξελιχθεί σε αλυσιδωτή απώλεια λογαριασμών.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική αλλαγή στις σύγχρονες οδηγίες ασφαλείας: οι ειδικοί δεν συστήνουν πλέον την υποχρεωτική αλλαγή κάθε κωδικού ανά τακτά χρονικά διαστήματα, εφόσον αυτός είναι ισχυρός, μοναδικός και δεν έχει διαρρεύσει.

Οι αναθεωρημένες οδηγίες του αμερικανικού NIST αναφέρουν ότι οι υπηρεσίες δεν πρέπει να επιβάλλουν περιοδικές αλλαγές χωρίς λόγο. Η αλλαγή είναι αναγκαία όταν υπάρχουν ενδείξεις παραβίασης, όταν ο κωδικός έχει εμφανιστεί σε διαρροή ή όταν χρησιμοποιείται και σε άλλον λογαριασμό. Για κωδικούς που αποτελούν το μοναδικό μέσο ταυτοποίησης, το NIST θέτει ως σύγχρονο σημείο αναφοράς τουλάχιστον 15 χαρακτήρες.

Στην πράξη, οι χρήστες μπορούν να προστατευθούν με μερικές απλές κινήσεις:

Να χρησιμοποιούν διαφορετικό κωδικό σε κάθε σημαντικό λογαριασμό.
Να προτιμούν μεγάλες συνθηματικές φράσεις αντί για μικρούς, προβλέψιμους συνδυασμούς.
Να αποθηκεύουν τους κωδικούς σε αξιόπιστο password manager.
Να ενεργοποιούν την επαλήθευση δύο παραγόντων, ιδιαίτερα στο email, στις τραπεζικές εφαρμογές και στα κοινωνικά δίκτυα.
Να αλλάζουν αμέσως κάθε κωδικό που έχει διαρρεύσει και όλους τους λογαριασμούς στους οποίους τον έχουν επαναχρησιμοποιήσει.
Να χρησιμοποιούν passkeys όπου προσφέρονται, καθώς δεν πληκτρολογείται κωδικός που μπορεί να υποκλαπεί μέσω παραπλανητικής σελίδας.
Η ουσία, επομένως, δεν είναι να αλλάζουμε μηχανικά όλους τους κωδικούς κάθε λίγους μήνες. Είναι να εγκαταλείψουμε τους εύκολους συνδυασμούς και, κυρίως, τον «έναν κωδικό για όλα». Γιατί ο παλιός, μοναδικός και ισχυρός κωδικός μπορεί να παραμένει ασφαλής· ο ίδιος κωδικός σε δέκα διαφορετικές υπηρεσίες, όμως, αποτελεί δέκα πιθανές πόρτες προς τα προσωπικά μας δεδομένα.