Οι πρώτοι δρόμοι της Πάτρας - Η ιστορία της Ερμού, της Μαιζώνος και της Αγίου Νικολάου

Όποιος περπατά σήμερα στο κέντρο της Πάτρας δύσκολα φαντάζεται ότι πριν από περίπου δύο αιώνες η εικόνα της πόλης ήταν εντελώς διαφορετική.

Στενά σοκάκια, ακανόνιστη δόμηση και οι πληγές της Επανάστασης του 1821 έδωσαν τη θέση τους σε ένα από τα πιο σύγχρονα πολεοδομικά σχέδια της εποχής, το οποίο αποτέλεσε τη βάση της σημερινής πόλης.

Η νέα Πάτρα άρχισε να διαμορφώνεται το 1828, όταν ο Γάλλος μηχανικός και αξιωματικός του ελληνικού στρατού Σταμάτης Βούλγαρης ανέλαβε να σχεδιάσει την ανοικοδόμησή της. Με γεωμετρική ακρίβεια, φαρδιούς δρόμους και μεγάλες πλατείες, δημιούργησε έναν αστικό ιστό που εξακολουθεί να καθορίζει την καθημερινότητα των Πατρινών.

Η Ερμού ήταν η πρώτη

Η οδός Ερμού θεωρείται ο πρώτος δρόμος της νέας «Κάτω Πόλης» που οικοδομήθηκε και κατοικήθηκε σύμφωνα με το σχέδιο Βούλγαρη. Πολύ γρήγορα εξελίχθηκε σε εμπορικό άξονα, συνδέοντας την Άνω Πόλη με το λιμάνι, ενώ αποτέλεσε πρότυπο για την ανάπτυξη των υπόλοιπων δρόμων.

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ήταν οι περίφημες στοές. Ο σχεδιασμός προέβλεπε στεγασμένα πεζοδρόμια ώστε οι πολίτες να προστατεύονται από τον ήλιο και τη βροχή, μια καινοτομία που έμελλε να γίνει σήμα κατατεθέν της Πάτρας. Το σύστημα αυτό εφαρμόστηκε αργότερα και σε άλλους κεντρικούς δρόμους, όπως η Αγίου Νικολάου, η Κορίνθου, η Κανακάρη, η Γερμανού και η Κολοκοτρώνη.

Οι δρόμοι που «έχτισαν» την πόλη

Λίγο αργότερα αναπτύχθηκαν οι βασικοί άξονες της νέας πόλης.

Η Μαιζώνος, που πήρε το όνομά της από τον Γάλλο στρατηγό Νικολά-Ζοζέφ Μεζόν, εξελίχθηκε σε διοικητικό και εμπορικό κέντρο. Εκεί συγκεντρώθηκαν δημόσιες υπηρεσίες, αρχοντικά και σημαντικά καταστήματα.

Η Κορίνθου αποτέλεσε τον κύριο οδικό άξονα εισόδου και εξόδου της πόλης, ενώ η Αγίου Νικολάου συνέδεσε το Κάστρο με τη θάλασσα και για δεκαετίες κατέληγε στον ιστορικό πέτρινο φάρο, το διαχρονικό σύμβολο της Πάτρας.

Στην Άνω Πόλη, δρόμοι όπως η Γερμανού, η Μπουκαούρη, η Λόντου και η Αγίου Γεωργίου διατήρησαν τη σύνδεσή τους με την προεπαναστατική ιστορία της πόλης, αποτελώντας τη γέφυρα ανάμεσα στην οθωμανική Πάτρα και τη νεότερη ελληνική πόλη.

Οι στοές, η μοναδική ταυτότητα της Πάτρας

Ένα στοιχείο που εξακολουθεί να ξεχωρίζει την Πάτρα από τις περισσότερες ελληνικές πόλεις είναι οι χαρακτηριστικές στοές. Το πλάτος τους καθορίστηκε αργότερα με βασιλικό διάταγμα στα τρία μέτρα, διατηρώντας μέχρι σήμερα την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του ιστορικού κέντρου. Οι στοές δεν εξυπηρετούσαν μόνο την εμπορική δραστηριότητα, αλλά αποτελούσαν και μια πρωτοποριακή λύση για την άνετη μετακίνηση των πεζών.

Η ιστορία κάτω από τα βήματά μας

Σχεδόν διακόσια χρόνια μετά, οι δρόμοι που χαράχθηκαν τότε εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό κορμό της Πάτρας. Πίσω από τις βιτρίνες, τα καφέ και την καθημερινή κίνηση, κρύβεται μια ιστορία πολεοδομικής τόλμης που μετέτρεψε μια κατεστραμμένη πόλη σε ένα από τα πιο οργανωμένα αστικά κέντρα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.