«Πόρτα» των ΗΠΑ στην Τουρκία για τα F-35: Εμπόδιο οι S-400

Σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα για το ενδεχόμενο επιστροφής της στο πρόγραμμα των F-35 έστειλε το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών, υπογραμμίζοντας ότι η Τουρκία εξακολουθεί να μην πληροί τις προϋποθέσεις που θέτει η νομοθεσία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η θέση της Ουάσιγκτον αποτυπώνεται σε επιστολή του Γραφείου Νομοθετικών Υποθέσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς τον Δημοκρατικό βουλευτή Γουέσλι Μπελ. Η απάντηση δόθηκε εκ μέρους του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και αφορά, μεταξύ άλλων, τις κυρώσεις CAATSA, τα F-35 και τις σχέσεις της Τουρκίας με τη Χαμάς.

Στην επιστολή επισημαίνεται ότι η αμερικανική πολιτική παραμένει εναρμονισμένη με το άρθρο 231 του νόμου CAATSA και το άρθρο 1245 του αμυντικού προϋπολογισμού των ΗΠΑ για το 2020. Οι συγκεκριμένες διατάξεις δεν επιτρέπουν τη μεταφορά F-35 στην Τουρκία όσο παραμένει άλυτο το ζήτημα των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.

Για να ανοίξει ο δρόμος, η Άγκυρα θα πρέπει να μην κατέχει πλέον τους S-400 και τον συναφή εξοπλισμό, να παράσχει αξιόπιστες διαβεβαιώσεις ότι δεν θα τους αποκτήσει εκ νέου και να καλύψει τις υπόλοιπες απαιτήσεις πιστοποίησης. Σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, αυτά τα κριτήρια δεν έχουν ακόμη ικανοποιηθεί.

Οποιαδήποτε λύση, προσθέτει η αμερικανική πλευρά, πρέπει να είναι διαφανής, νόμιμη και συμβατή με τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι οι πολιτικές δηλώσεις ή η βελτίωση του κλίματος στις σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν δεν αρκούν από μόνες τους για να παρακαμφθούν οι περιορισμοί του Κογκρέσου.

Η νέα τοποθέτηση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει πρόσφατα ανοιχτό το ενδεχόμενο άρσης των κυρώσεων και εξέτασης μιας μελλοντικής πώλησης F-35 στην Τουρκία. Ωστόσο, πρόσφατη έκθεση της Υπηρεσίας Ερευνών του Κογκρέσου επιβεβαιώνει ότι η εκτελεστική εξουσία δεν μπορεί να προχωρήσει ελεύθερα χωρίς να καλυφθούν οι όροι του νόμου.

Η Τουρκία απομακρύνθηκε από το πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς το 2019, μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία. Η Ουάσιγκτον εκτίμησε ότι η παράλληλη παρουσία του ρωσικού συστήματος και των F-35 θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο ευαίσθητα δεδομένα για τις τεχνολογικές και επιχειρησιακές δυνατότητες του αμερικανικού αεροσκάφους.

Παρά το σημερινό αδιέξοδο, ο δίαυλος επικοινωνίας δεν κλείνει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις με την Άγκυρα για τους S-400, επιδιώκοντας παράλληλα στενότερη συνεργασία στο ΝΑΤΟ.

Στην ίδια επιστολή αναγνωρίζεται η συμβολή της Τουρκίας σε περιφερειακές και διπλωματικές πρωτοβουλίες, όπως και στις επιχειρήσεις κατά του ISIS. Διατηρούνται, ωστόσο, οι αμερικανικές ανησυχίες για τις επαφές της Άγκυρας με τη Χαμάς και για τη χρήση άτυπων χρηματοπιστωτικών δικτύων στην Τουρκία με σκοπό τη διοχέτευση χρημάτων προς την οργάνωση.

Με τα σημερινά δεδομένα, επομένως, η προοπτική των F-35 δεν έχει διαγραφεί οριστικά, αλλά παραμένει νομικά και πολιτικά μπλοκαρισμένη. Το κλειδί εξακολουθούν να κρατούν οι S-400 και, σε δεύτερο επίπεδο, το αμερικανικό Κογκρέσο