Συντάξεις: Πόσα κερδίζετε από το «κούρεμα» της προσωπικής διαφοράς

Οριστικό τέλος στον «κόφτη» που στερούσε μέρος ή ακόμη και το σύνολο των ετήσιων αυξήσεων από περίπου 670.000 παλαιούς συνταξιούχους μπαίνει από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Η αλλαγή αφορά όσους εξακολουθούν να διατηρούν θετική προσωπική διαφορά μετά τον επανυπολογισμό της σύνταξής τους. Από το νέο έτος θα λαμβάνουν ολόκληρη την ετήσια αναπροσαρμογή της κύριας σύνταξης, χωρίς το ποσό να συμψηφίζεται με την προσωπική διαφορά.

Για χιλιάδες συνταξιούχους στην Πάτρα και την Αχαΐα, το μέτρο σημαίνει ότι η γενική αύξηση των συντάξεων θα περνά πλέον απευθείας στο καταβαλλόμενο ποσό. Μέχρι σήμερα, πολλοί έβλεπαν την αύξηση μόνο στα ενημερωτικά τους σημειώματα, χωρίς αντίστοιχη μεταβολή στον τραπεζικό λογαριασμό.

Τι είναι η προσωπική διαφορά
Η προσωπική διαφορά δημιουργήθηκε κατά τον επανυπολογισμό των παλαιών συντάξεων, δηλαδή εκείνων που είχαν απονεμηθεί πριν από τις 13 Μαΐου 2016.

Όταν το ποσό της παλαιάς σύνταξης ήταν υψηλότερο από εκείνο που προέκυπτε με τον νέο τρόπο υπολογισμού, η διαφορά διατηρήθηκε ώστε να μη μειωθεί άμεσα το καταβαλλόμενο εισόδημα του συνταξιούχου.

Το ποσό αυτό καταγράφηκε ως «προσωπική διαφορά». Όταν άρχισαν ξανά οι ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων το 2023, η αύξηση συμψηφιζόταν με την προσωπική διαφορά. Έτσι, ο συνταξιούχος δεν έβλεπε πραγματική αύξηση μέχρι να μηδενιστεί ολόκληρη η διαφορά.

Τι ίσχυσε το 2026
Το 2026 εφαρμόστηκε το πρώτο στάδιο της αλλαγής. Οι συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά έλαβαν στην τσέπη το 50% της ετήσιας αύξησης, ενώ το υπόλοιπο 50% χρησιμοποιήθηκε για να μειώσει την προσωπική τους διαφορά.

Με την ετήσια αύξηση των συντάξεων να διαμορφώνεται στο 2,4%, ο συνταξιούχος με θετική προσωπική διαφορά έλαβε πραγματική αύξηση 1,2%. Το άλλο 1,2% συμψηφίστηκε με το υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς.

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 αυτός ο συμψηφισμός καταργείται πλήρως. Οι συνταξιούχοι θα δικαιούνται το 100% της νέας ετήσιας αύξησης, ανεξάρτητα από το ύψος της προσωπικής διαφοράς που εξακολουθούν να εμφανίζουν.

Ποιοι είναι οι κερδισμένοι
Η αλλαγή αφορά κυρίως παλαιούς συνταξιούχους:

του Δημοσίου,
του ΙΚΑ,
του πρώην ΟΑΕΕ,
των ΔΕΚΟ και των τραπεζών,
του ΕΤΑΑ και άλλων ενταγμένων Ταμείων,
εφόσον εξακολουθούν να εμφανίζουν θετική προσωπική διαφορά στο ενημερωτικό σημείωμα της κύριας σύνταξής τους.

Όσοι έχουν μηδενική ή αρνητική προσωπική διαφορά λαμβάνουν ήδη ολόκληρη την ετήσια αύξηση. Επομένως, για αυτούς δεν αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού.

Πόσα χρήματα θα πάρουν
Το τελικό ποσοστό αύξησης για το 2027 δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Η αναπροσαρμογή υπολογίζεται από το άθροισμα του πληθωρισμού και της ανάπτυξης, διαιρεμένο διά δύο.

Με τα σημερινά δεδομένα, η αύξηση εκτιμάται κοντά στο 2,9%. Το πραγματικό ποσοστό θα καθοριστεί μετά την οριστικοποίηση των οικονομικών στοιχείων.

Εάν επιβεβαιωθεί η αύξηση 2,9%, τα ενδεικτικά μεικτά ποσά θα είναι:

Για κύρια σύνταξη 800 ευρώ: αύξηση 23,20 ευρώ τον μήνα και 278,40 ευρώ τον χρόνο.
Για κύρια σύνταξη 900 ευρώ: αύξηση 26,10 ευρώ τον μήνα και 313,20 ευρώ τον χρόνο.
Για κύρια σύνταξη 1.000 ευρώ: αύξηση 29 ευρώ τον μήνα και 348 ευρώ τον χρόνο.
Για κύρια σύνταξη 1.100 ευρώ: αύξηση 31,90 ευρώ τον μήνα και 382,80 ευρώ τον χρόνο.
Για κύρια σύνταξη 1.200 ευρώ: αύξηση 34,80 ευρώ τον μήνα και 417,60 ευρώ τον χρόνο.
Για κύρια σύνταξη 1.300 ευρώ: αύξηση 37,70 ευρώ τον μήνα και 452,40 ευρώ τον χρόνο.
Για κύρια σύνταξη 1.500 ευρώ: αύξηση 43,50 ευρώ τον μήνα και 522 ευρώ τον χρόνο.
Τα παραπάνω ποσά είναι μεικτά και ενδεικτικά. Οι καθαρές αποδοχές θα είναι χαμηλότερες μετά την κράτηση υγειονομικής περίθαλψης, την παρακράτηση φόρου και, όπου εφαρμόζεται, την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.

Παράδειγμα με προσωπική διαφορά 80 ευρώ
Συνταξιούχος λαμβάνει κύρια σύνταξη 1.000 ευρώ και εμφανίζει προσωπική διαφορά 80 ευρώ.

Με αύξηση 2,9%, η ετήσια αναπροσαρμογή αντιστοιχεί σε 29 ευρώ τον μήνα. Με το παλαιό σύστημα, τα 29 ευρώ θα συμψηφίζονταν με την προσωπική διαφορά και ο συνταξιούχος δεν θα έβλεπε πραγματική αύξηση μέχρι να καλυφθούν τα 80 ευρώ.

Από το 2027 θα λάβει ολόκληρα τα 29 ευρώ στην κύρια σύνταξή του, παρότι εξακολουθεί να έχει θετική προσωπική διαφορά.

Η προσωπική διαφορά δεν διαγράφεται από τη σύνταξη
Χρειάζεται μια κρίσιμη διευκρίνιση: από το 2027 καταργείται ο συμψηφισμός της προσωπικής διαφοράς με τις ετήσιες αυξήσεις. Δεν αφαιρείται από τον συνταξιούχο το ποσό που ήδη λαμβάνει.

Η προσωπική διαφορά θα εξακολουθήσει να εμφανίζεται χωριστά στο ενημερωτικό σημείωμα και να καταβάλλεται κανονικά. Η ουσιαστική μεταβολή είναι ότι δεν θα εμποδίζει πλέον τη χορήγηση ολόκληρης της αύξησης.

Πώς γίνεται ο έλεγχος
Οι συνταξιούχοι μπορούν να διαπιστώσουν εάν έχουν θετική προσωπική διαφορά από το μηνιαίο ενημερωτικό σημείωμα της κύριας σύνταξης, μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του e-ΕΦΚΑ.

Στο σημείωμα εμφανίζονται συνήθως:

η εθνική σύνταξη,
η ανταποδοτική σύνταξη,
η προσωπική διαφορά,
οι κρατήσεις,
το τελικό πληρωτέο ποσό.
Εάν η ένδειξη της προσωπικής διαφοράς είναι θετική, ο συνταξιούχος ανήκει στην κατηγορία που επηρεάζεται άμεσα από την πλήρη κατάργηση του συμψηφισμού το 2027.

Τι μένει να οριστικοποιηθεί
Αυτό που δεν έχει ακόμη «κλειδώσει» είναι το ακριβές ποσοστό της αύξησης του 2027. Οι σημερινές εκτιμήσεις κινούνται περίπου στο 2,9%, ενώ έχουν διατυπωθεί και υψηλότερα σενάρια ανάλογα με την τελική πορεία του πληθωρισμού.

Το οριστικό ποσοστό θα αποτυπωθεί στον προϋπολογισμό και στη σχετική υπουργική απόφαση προς το τέλος του 2026. Συνεπώς, τα παραδείγματα δείχνουν την τάξη μεγέθους του οφέλους και όχι το τελικό ποσό που έχει κατοχυρωθεί για κάθε δικαιούχο.