Ιράν: «Τηρήστε τον λόγο σας ή πληρώστε το τίμημα»

Αμερικανικές και ιρανικές δυνάμεις αντάλλαξαν εκτεταμένα πλήγματα με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, με το Ιράν να πλήττει την Κυριακή αμερικανικές εγκαταστάσεις σε χώρες του Περσικού Κόλπου και να ανακοινώνει εκ νέου το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με το Reuters.

Η κλιμάκωση αυτή αποτελεί το πιο πρόσφατο στάδιο ενός κύκλου επιθέσεων και αντιποίνων, με την Τεχεράνη να επιδιώκει τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά. Ωστόσο, τα τελευταία πλήγματα ξεχωρίζουν τόσο για την ένταση όσο και για τη γεωγραφική τους εξάπλωση, καθώς επεκτάθηκαν και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα —που δεν είχαν πληγεί από τον Μάιο— καθώς και στο Κατάρ, χώρα-διαμεσολαβητή στις συνομιλίες, η οποία δεν είχε δεχθεί επίθεση από τον Απρίλιο.

Αμφίβολο το μέλλον της εκεχειρίας
Η αναζωπύρωση της σύγκρουσης θέτει σε αμφισβήτηση την πορεία της προσωρινής συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν, που είχε υπογραφεί τον προηγούμενο μήνα με στόχο την επαναλειτουργία των Στενών και τον τερματισμό των εχθροπραξιών ύστερα από περίοδο 60 ημερών διαπραγματεύσεων. Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε πρόσφατα ότι θεωρεί πως η εκεχειρία έχει πλέον καταρρεύσει, αφήνοντας όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου γύρου συνομιλιών.

Ο πόλεμος, που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου με αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων, έχει αποσταθεροποιήσει την περιοχή, ενώ ο ουσιαστικός αποκλεισμός των Στενών έχει ωθήσει τις τιμές ενέργειας σε άνοδο, τροφοδοτώντας πληθωριστικές πιέσεις παγκοσμίως — κάτι που αποτελεί ευαίσθητο πολιτικό ζήτημα για την αμερικανική κυβέρνηση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Κλείσιμο των Στενών και επεισόδια στη ναυσιπλοΐα
Αν και η προσωρινή συμφωνία προέβλεπε την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού από την οποία διερχόταν πριν τον πόλεμο περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, το Ιράν επιδίωξε να καθιερώσει μόνιμο σύστημα διοδίων και προειδοποίησε πλοία να μην διέρχονται χωρίς άδειά του. Το Σάββατο ανακοίνωσε εκ νέου το κλείσιμο της οδού, έπειτα από προειδοποιητικά πυρά που έπληξαν πλοίο εκτός εγκεκριμένης διαδρομής, ενώ την Κυριακή δήλωσε ότι ακινητοποίησε και δεύτερο σκάφος.

Η Ινδία ανέφερε ότι αγνοείται υπήκοός της μετά από πλήγμα σε πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων ανοικτά των ακτών του Ομάν, ενώ το Ομάν ανακοίνωσε ότι διασώθηκαν 23 μέλη πληρώματος. Το Κατάρ συνέστησε αναστολή κάθε θαλάσσιας δραστηριότητας, από εμπορικά πλοία έως σκάφη αναψυχής.

Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης δήλωσαν ότι τα Στενά θα παραμείνουν κλειστά μέχρι να σταματήσει η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή. Η αμερικανική πλευρά, μέσω της Κεντρικής Διοίκησης των Ενόπλων Δυνάμεων, αντέτεινε ότι διαθέτει τη δυνατότητα να διασφαλίσει την ελευθερία ναυσιπλοΐας παρά τις ιρανικές ενέργειες, υποστηρίζοντας ότι η κυκλοφορία συνεχίζεται κανονικά. Το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό επεσήμανε ότι, παρά το αυξημένο επίπεδο απειλής, παραμένει διαθέσιμη εναλλακτική νότια διαδρομή κοντά στο Ομάν.

Εκατοντάδες πλήγματα και αντίποινα
Οι αμερικανικές δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι έπληξαν 140 ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους το Σάββατο και πάνω από 300 μέσα σε τρεις νύχτες, με σκοπό —όπως ανέφεραν— να περιοριστεί η ικανότητα του Ιράν να απειλεί εμπορικά και πολιτικά πλοία στα Στενά. Ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν εκρήξεις σε λιμενικές πόλεις και τον θάνατο αξιωματικού του ιρανικού στρατού.

Σε αντίποινα, οι Φρουροί της Επανάστασης ισχυρίστηκαν ότι έπληξαν κέντρο διοίκησης και υπόστεγα drones στην Ιορδανία, σταθμό ραντάρ στο Κουβέιτ, υποδομές υποστήριξης αεροπλανοφόρων στο Ομάν, καθώς και εγκατάσταση συντήρησης μαχητικών και κέντρο διοίκησης στο Κατάρ. Το Κατάρ ανακοίνωσε ότι τρία άτομα, μεταξύ των οποίων ένα παιδί, τραυματίστηκαν από θραύσματα πυραύλων, αποδίδοντας στο Ιράν πλήρη ευθύνη για το περιστατικό.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανέφεραν ότι εντόπισαν πυραυλικές απειλές εκτός συνόρων, το Μπαχρέιν ότι αναχαίτισε ιρανικές αεροπορικές επιθέσεις, η Ιορδανία κατέγραψε πυραυλικά πλήγματα και το Ομάν ανέφερε επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε δύο περιοχές του — γεγονός για το οποίο κάλεσε τον Ιρανό πρέσβη προκειμένου να διαμαρτυρηθεί.

«Τηρήστε τον λόγο σας ή πληρώστε το τίμημα»
Ο τελευταίος γύρος εχθροπραξιών ακολούθησε συνομιλίες που έγιναν το Σάββατο στο Ομάν μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών Ιράν και Ομάν, με στόχο τον συντονισμό ρυθμίσεων για τα Στενά — συνομιλίες που επρόκειτο να συνεχιστούν με τη συμμετοχή του Κατάρ. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών είχε στη συνέχεια τηλεφωνική επικοινωνία και με τον Πακιστανό ομόλογό του, χώρας που έχει διαδραματίσει διαμεσολαβητικό ρόλο, σύμφωνα με το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Tasnim.

Η προηγούμενη Τρίτη, οι ΗΠΑ είχαν ανακαλέσει την άδεια πώλησης ιρανικού αργού πετρελαίου, ύστερα από επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια Κατάρ και Σαουδικής Αραβίας. Αν και το Ιράν δεν έχει αναλάβει επίσημα την ευθύνη για τα πλήγματα κατά πλοίων, αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη τα χρησιμοποιεί ως μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις.

Ο επικεφαλής Ιρανός διαπραγματευτής, Μοχάμαντ Μπαγέρ Καλιμπάφ, ανέφερε μέσω social media ότι η εποχή των μονομερών συμφωνιών έχει λήξει, προειδοποιώντας τη Δύση να τηρήσει τις δεσμεύσεις της, διαφορετικά θα υπάρξουν συνέπειες.