ΤΑΜΑΤΑ: Ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που υπερβαίνει το είδος

Τάματα, από τις εκδόσεις BELL. Παρότι το έχουμε να κάνουμε με ένα πανέξυπνο και γρήγορο αστυνομικό μυθιστόρημα, επιτρέψτε να μου να πω ότι κατά τη γνώμη μου η Γιώτα Κοντογεωργοπούλου χρησιμοποιεί αυτό το είδος για να μιλήσει για τη δικαιοσύνη και τη δικαίωση.

Τη δικαιοσύνη, η οποία, όταν δεν αποδίδεται, γεννά κι άλλα εγκλήματα, κι άλλους εγκληματίες. Αλλά και για τη δικαίωση, η οποία, όταν δεν επέρχεται, σημαδεύει τον άνθρωπο, ιδίως όταν το τραυματικό περιστατικό τού συμβεί σε νεαρή ηλικία.

Με μία λέξη που είναι πολύ δημοφιλής τα τελευταία χρόνια, η Γιώτα μιλά για το τραύμα και τις συνέπειές του, όχι μόνο στον εσωτερικό κόσμο των ηρώων, αλλά και για το πώς οι συνέπειες αυτές μεταφράζονται σε πράξεις που επηρεάζουν άλλους ανθρώπους.

Το έγκλημα στα «ΤΑΜΑΤΑ» ξεκινά από παλιά, από την παιδική ηλικία κάποιου, ο οποίος έζησε τις συνέπειες ενός φρικτού περιστατικού, χωρίς ποτέ η αλήθεια για το πώς συνέβη το επίμαχο περιστατικό να αποκαλυφθεί. Το τραύμα παραμένει ανοιχτό και επιμολύνεται, μέχρι που έρχεται η στιγμή ο άνθρωπος που το υπέστη να εκδικηθεί με τον τρόπο του αυτούς που έκρινε πως ευθύνονταν για τη ζωή που έζησε.

Το βιβλίο μιλά όμως και για την κρυμμένη ενοχή, για τις τύψεις, για το πώς κυνηγούν κάποιον όταν αυτός δεν έχει αντιμετωπίσει με θάρρος και ειλικρίνεια τις πράξεις του.

Υπάρχουν στο βιβλίο τρία πράγματα τα οποία, κατά τη γνώμη μου, λειτουργούν ως σύμβολα:

Α) το κέρινο τάμα. Συμβολίζει κάτι που υπάρχει πέρα από τον άνθρωπο. Την πίστη σε κάτι που δεν βλέπουμε, κι όμως ελπίζουμε την παρέμβασή του υπέρ μας και υπέρ αυτών που αγαπάμε. Στα μάτια του δολοφόνου, συμβολίζει με κάποιον τρόπο την απόδοση της δικαιοσύνης, το κλείσιμο ενός κύκλου.

Β) το εγκαταλειμμένο χωριό της Περίθειας. Θεωρώ την επιλογή του χωριού πολύ έξυπνη εκ μέρους της Γιώτας. Επέλεξε ένας μέρος που ερήμωσε κάποια στιγμή, κι αυτό λειτουργεί διπλά: αφενός, όταν ακόμα κατοικούνταν, ήταν μια κοινωνία που επέλεγε να κουκουλώνει τα μυστικά και τα εγκλήματα, ακόμα κι αν σήμαινε να πιστεύει ιστορίες που δεν έβγαζαν νόημα. Και μετά, όταν το χωριό ερημώνει, μπορούμε να διαβάσουμε εκεί την απουσία της κοινωνίας, που επιτρέπει να τελούνται τα εγκλήματα, τα οποία με τη σειρά τους παράγουν άλλα εγκλήματα, διευρύνοντας τον κύκλο της βίας. Γιατί και η κοινωνία συμβάλλει στη διαμόρφωση του εγκληματία με τη στάση της, και συνήθως με την αδιαφορία της.

Γ) Τέλος, οι μέλισσες. Οι μέλισσες που επίσης ζουν σε κοινωνίες. Που όταν αισθανθούν απειλή αμύνονται, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι θα χάσουν τη ζωή τους. Κι είναι μία έξυπνη επιλογή επίσης οι μέλισσες, γιατί φαντάζεται κανείς διαβάζοντας τον βόμβο τους να αντηχεί στο μυαλό των πρωταγωνιστών, που προσπαθούν να βγάλουν μία άκρη μέσα σε όσα συμβαίνουν.

 Το βιβλίο είναι γραμμένο με την τεχνική της πολυεπίπεδης αφήγησης, από τη ματιά περισσότερων προσώπων. Αυτό απαιτεί ιδιαίτερη δεξιότητα από πλευράς του συγγραφέα, διότι πρέπει κάθε χαρακτήρας να είναι αρκετά ανεπτυγμένος, να μπορεί να μας συστηθεί μέσα από τις σελίδες του χωρίς να καταλήγει χάρτινος, ψεύτικος. Όταν αυτό πρέπει να γίνει με περισσότερους χαρακτήρες, η δυσκολία πολλαπλασιάζεται, και φυσικά καθένας πρέπει να είναι ξεχωριστός, να μην μοιάζει με τους άλλους.

Η Γιώτα έχει ένα χάρισμα σ’ αυτό. Παρότι προφανώς κάποιοι χαρακτήρες είναι κεντρικοί και άρα τους γνωρίζουμε καλύτερα. Ωστόσο οι υπόλοιποι, οι δευτερεύοντες θα λέγαμε, επίσης συμμετέχουν στην πλοκή ενεργά, καθένας με διαφορετική προσωπικότητα και αντιδράσεις, με πάθη, αδυναμίες και προτερήματα. Κανείς δεν είναι μονοδιάστατος, κανείς δεν κάνει απλώς ένα πέρασμα από τις σελίδες χωρίς να μπορέσουμε να τον νιώσουμε, άσχετα αν συμφωνούμε με τις πράξεις του. Έχει πει η Γιώτα σε μια συνέντευξη ότι είμαστε φτιαγμένοι από σκιές και φως, κι αυτό το έχει εφαρμόσει στον τρόπο που μας παρουσιάζει κάθε πρόσωπο του βιβλίου.

Και φτάνω σε κάτι που με συγκίνησε ιδιαίτερα. Έναν χαρακτήρα του βιβλίου που λάμπει σε κάθε κεφάλαιο σχεδόν. Την Κέρκυρα. Με τις τοποθεσίες της – Λιστόν, Σπιανάδα, Ανουντσιάτα, Περίθεια, Ποταμός, Κοντόκαλι, Νέο Φρούριο, Καρ ντελ Άκουες, Πλατεία Δημαρχείου- με του ήχους του Πάσχα, τον Αμλέτο, το Κάλντε Λάκριμε, τις Φιλαρμονικές, τον κρότο των μπότηδων που σπάνε. Με τα χαρακτηριστικά επώνυμα του νησιού μας. Ρέβης, Σαλβάνος, Βραχλιώτης, Πανδής, Τριάντης, Βούλγαρης κ.α. Θέλω να σας πω ότι όταν διάβαζα το βιβλίο, επειδή τη Γιώτα δεν τη γνώριζα, της έστειλα μήνυμα να τη ρωτήσω αν κατάγεται από δω. Τόσο ζωντανή και ρεαλιστική είναι η απεικόνιση του νησιού στο βιβλίο! Δεν είναι ένα απλό φόντο για την ιστορία, αλλά ένα ουσιαστικό κομμάτι της.

Το βιβλίο είναι μεγάλο κι όμως δεν κουράζει στιγμή. Η ιστορία έχει αξιοθαύμαστη ροή. Οι πληροφορίες δίνονται με ρυθμό και η προσοχή διατηρείται αμείωτη. Το βλέμμα μας πηγαίνει μία στον έναν χαρακτήρα και μία στον άλλο, καθώς προσπαθούμε να εξιχνιάσουμε το έγκλημα. Κι έχω την αίσθηση ότι διέκρινα ένα πινγκ πονγκ μεταξύ της Γιώτας δημοσιογράφου και της Γιώτας λογοτέχνη. Από τη μία ο κατανοητός λόγος με τα μικρά κεφάλαια και τη μετρημένη ροή των στοιχείων. Από την άλλη η βουτιά στην ψυχή των ηρώων, το συναίσθημα, η υποβλητική ατμόσφαιρα της Κέρκυρας. Μία ισορροπία που κάνει το βιβλίο, αλλά και τη Γιώτα, να ξεχωρίζουν στον χώρο της αστυνομικής λογοτεχνίας.