ΟΙΚΙΠΑ: Μελετώντας τις σπάνιες Κενταύριες της Δυτικής Ελλάδας

Δύο σπάνια ενδημικά είδη του γένους Centaurea (Κενταύριες) είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τα μέλη και οι φίλοι της ΟΙΚΙΠΑ - Οικολογικής Κίνησης Πάτρας που πήραν μέρος στην εκπαιδευτική επίσκεψη που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 9 Ιουνίου στο Μεσολόγγι.

Η επίσκεψη έγινε στα πλαίσια του προγράμματος «Πολίτες στην υπηρεσία των Κενταύρ(ι)ων: Καινοτομία, διαχείριση, προστασία» που χρηματοδοτείται από το Πράσινο Ταμείο και υλοποιείται από την ΟΙΚΙΠΑ σε συνεργασία με το Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης οι 46 συμμετέχοντες, μεταξύ των οποίων και ο επιστημονικά υπεύθυνος του προγράμματος Καθηγητής και πρόεδρος του τμήματος βιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Παναγιώτης Δημόπουλος, είχαν την ευκαιρία να επισκεφτούν το Βοτανικό Κήπο Ζέλιουστη Γαβρολίμνη Αιτωλοακαρνανίας που καλύπτει έκταση 100 στρεμμάτων και φιλοξενεί περισσότερα από  3.500 φυτά και δέντρα. Επισκέφτηκαν επίσης τα σημεία όπου φύονται δύο ενδημικά και σπάνια είδη Κενταυριών στην ευρύτερη περιοχή του Μεσολογγίου, όπου και ενημερώθηκαν για τη σημασία/αξία/μοναδικότητα τους, κατέγραψαν την παρουσία τους και τα φωτογράφησαν.

Συγκεκριμένα οι εκδρομείς αφού επισκέφτηκαν και ξεναγήθηκαν στο Κέντρο Πληροφόρησης του Εθνικού Πάρκου Υγροτόπων Μεσολογγίου-Αιτωλικού (που βρίσκεται στο Αιτωλικό), μετέβησαν στο φαράγγι της Κλεισούρας για την παρατήρηση και καταγραφή του φυτού Centaurea niederi, η οποία φυτρώνει μόνο εκεί και στα Μαύρα Βουνά του Αράξου.

Ο καθηγητής κ. Δημόπουλος συνέλεξε σπέρματα από φυτά τα οποία υπήρχαν στα βράχια της περιοχής, προκειμένου να αναπτυχθούν στο Βοτανικό κήπο του πανεπιστημίου, να διατηρηθούν σε τράπεζες σπερμάτων αλλά και να διατεθούν σε βοτανικούς κήπους.

Ακολούθως οι εκδρομείς μετέβησαν στο Μεσολόγγι, στις όχθες της λιμνοθάλασσας της Κλείσοβας όπου κατέγραψαν και φωτογράφησαν την παρουσία του σπανιότατου φυτού της περιοχής Centaurea aetolica. Το είδος έχει αναφερθεί παλαιότερα από το όρος Παλιοβούνα, κοντά στις περιοχές Μεσολογγίου, Αιτωλικού και Αγρινίου, αλλά πρόσφατες μελέτες κατέδειξαν ότι πλέον το φυτό περιορίζεται μόνο στην συγκεκριμένη λιμνοθάλασσα.

Στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων (2009) η C. aetolica χαρακτηρίστηκε ως Κινδυνεύον είδος ενώ νεώτερες έρευνες το κατατάσσουν στα Κρισίμως Κινδυνεύοντα. Με την πάροδο των ετών και την απουσία μέτρων προστασίας και διατήρησης φαίνεται ότι το είδος οδεύει προς την εξαφάνιση.

Οι συμμετέχοντες στην επίσκεψη αφού ενημερώθηκαν για τη σπουδαιότητα και μοναδικότητα της συγκεκριμένης Κενταύριας πραγματοποίησαν καθαρισμό της περιοχής γύρω από το παρατηρητήριο πουλιών, ενώ είχαν την ευκαιρία να παρατηρήσουν τους εντυπωσιακούς Πελεκάνους αλλά και άλλα είδη υδρόβιων και παρυδάτιων πουλιών της Κλείσοβας.

Σκοπός του ανωτέρω έργου είναι η συμβολή στην εντός- και εκτός- τόπου διατήρηση της βιοποικιλότητας της Ελληνικής χλωρίδας με έμφαση στην μελέτη και προστασία των απειλούμενων, σπάνιων και ενδημικών κενταυριών κοινοτικού και εθνικού ενδιαφέροντος που εξαπλώνονται στην Δυτική Ελλάδα με δράσεις συνέργειας πολιτών και επιστημόνων. Ήδη έχει δρομολογηθεί η συνεργασία της ΟΙΚΙΠΑ με το Βοτανικό κήπο του Ζέλιου αλλά και με άλλους φορείς από την κοινωνία των πολιτών του Μεσολογγίου.

Οι δράσεις που θα υλοποιηθούν έχουν στόχο την ανάσχεση της απώλειας της φυτοποικιλότητας στην περιοχή της Δυτικής Ελλάδας όπου δραστηριοποιείται κυρίως η ΟΙΚΙΠΑ.

Οι Κενταύριες κοινοτικού ή/και εθνικού ενδιαφέροντος που μελετώνται είναι οι: Centaurea aetolica, C. Albasubsp.subciliaris,  C. heldreichii, C.niederi και C. pumilio.